تحریک الکتریکی ماهیچه‌های لگن

نقش تحریک الکتریکی ماهیچه‌های عصبی در توانمندسازی ماهیچه‌های کف لگن

ناهنجاری کف لگن یک مشکل رایج به‌ویژه در میان زنان به شمار می‌رود. ضعف ماهیچه‌های کف لگن می‌تواند به یک یا چند ناهنجاری در این قسمت از بدن منجر شود که از جمله می‌توان به بی‌اختیاری ادراری یا افتادگی اندام لگن اشاره کرد. برای مقابله با این مشکل توصیه می‌شود با انجام تمریناتی بر روی ماهیچه‌های کف لگن آن‌ها را تقویت کنیم تا این ماهیچه‌ها بهتر بتوانند از لگن محافظت نمایند. با این وجود بیش از 30% زنان قادر به تشخیص ماهیچه‌های کف لگن خود نیستند و بنابراین نمی‌توانند در آن قسمت انقباض موثری ایجاد نمایند. معرفی محرک الکتریکی ماهیچه‌ای عصبی (EMS) در مبحث بهداشت و درمان لگن می‌تواند در توانمندسازی ماهیچه‌های کف لگن بسیار سودمند واقع شود.

در دستگاه مادام اکس از دو تکنولوژی آر اف و EMS به‌طور همزمان استفاده می‌شود.

تحریک الکتریکی ماهیچه‌ای عصبی (EMS) در واقع استفاده از نوعی محرک الکتریکی یا سیگنال به منظور ایجاد انقباض در ماهیچه می‌باشد. EMS جهت موارد زیر کاربرد دارد:

  • تمرین قدرتی ماهیچه‌ها
  • توانمندسازی ماهیچه‌ها پس از آسیب‌دیدگی، جراحت یا عمل جراحی
  • تمرین دادن ماهیچه‌ها به شکل کنترل شده جهت جلوگیری از فعالیت بیش از حد
  • حرکت دادن و آماده کردن ماهیچه‌های ضعیف یا از دست رفته (ضعف ماهیچه)
  • آزمایش ظرفیت و قدرت ماهیچه

کاربرد نیروی الکتریسیته در بحث توان‌بخشی موضوع جدیدی نیست. پزشکی یونانی به نام گالن، ماهی الکتریکی زنده را 201 سال قبل از میلاد به عنوان داروی مسکن مورد مطالعه و بررسی قرار داد. 2000 سال بعد پروفسور فیزیک ژان ژالبرت اهل ژنو از جریان الکتریکی در محیط کلینیک استفاده کرد تا بتواند کیفیت کشش ماهیچه‌ها در بازوی یک بیمار را بالا برده و در نتیجه حرکت این ماهیچه‌ها را به‌طور چشم‌گیری بهبود بخشد.

در قرن 21 تحریک الکتریکی برای تمرین قدرتی در ورزشکاران و نیز کمک به توانمندسازی ماهیچه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اهمیت کف لگن

کف لگن جهت انجام کارهای روزانه بدن نقشی بسیار حیاتی ایفا می‌کند. ماهیچه‌های کف لگن به کنترل مثانه و حرکات روده‌ای کمک کرده، از اندام‌های لگنی محافظت می‌نمایند و نیز در کنترل حس هنگام رابطه در زنان و هم‌چنین در مردان نقش دارند. از هر سه زن یک نفر از ناهنجاری کف لگن در طول عمر خود رنج می‌برد.

ناهنجاری کف لگن به عدم توانایی در منقبض و شل کردن درست ماهیچه‌های کف لگن مربوط می‌شود که می‌تواند یک یا چند مورد از شرایط زیر را به دنبال داشته باشد:

  • بی‌اختیاری ادراری
  • بی‌اختیاری مدفوع
  • افتادگی اندام لگن
  • درد لگنی
  • ناراحتی در حین رابطه جنسی در زنان
  • ناهنجاری نعوظ در مردان

 

تحریک الکتریکی ماهیچه‌های کف لگن می‌تواند فعالیت ماهیچه‌ای را تحریک کرده، ماهیچه‌ها را به‌صورت جداگانه و مجزا تمرین داده، در نتیجه قدرت ماهیچه‌ها را افزایش دهد و مشکلات ذکر شده را نیز به‌طور موثری درمان نماید.

تقویت ماهیچه‌های کف لگن می‌تواند در موارد زیر کمک کننده باشد:

  • کاهش بی‌اختیاری ادراری
  • کنترل افتادگی لگن خفیف و متوسط
  • کاهش درد لگنی که نتیجه‌ی انقباض ماهیچه‌های کف لگن می‌باشد
  • افزایش میزان حس در هنگام رابطه، از طریق افزایش جریان خون

 

EMS چگونه ماهیچه‌های کف لگن را تقویت می‌کند؟

فیزیوتراپیست یا اورولوژیست می‌تواند روش‌های تمرینی صحیح را به بیماران آموزش داده و هر گونه تغییر در عملکرد و میزان قدرت ماهیچه‌های کف لگن را در طول درمان ثبت نماید.

تحریک الکتریکی (EMS) بر روی ماهیچه‌های کف لگن موثر است. سیگنال‌های الکتریکی که از دستگاه مادام اکس تولید می‌شوند در واقع رشته‌های عصبی را هدف قرار داده و در ماهیچه‌های کف لگن، انقباض ایجاد می‌کنند. در نتیجه این روش به عنوان روش تقویت ماهیچه در افراد سالم و نیز یک ابزار توانمندسازی جهت افزایش دادن یا حفظ حجم و عملکرد ماهیچه‌ها در افرادی با ضعف ماهیچه‌ای یا بیمارانی که قادر به ایجاد انقباض‌های ارادی نمی‌باشند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تحریک الکتریکی واژینال با الکترودهایی در سطح به‌طور مستقیم ماهیچه‌های کف لگن را تحریک می‌کند. الکترودها ماهیچه‌های کف لگن را هدف قرار داده و پالس‌های الکتریکی را مستقیم به ناحیه‌ی مورد درمان انتقال می‌دهند.

در تحریک الکتریکی ماهیچه‌های کف لگن، دو نوع رشته‌ی عصبی به کار گرفته می‌شوند تا قدرت ماهیچه‌ای و عملکرد آن بهبود یابد. شکل‌های موج الکتریکی پایین‌تر می‌توانند رشته‌های عصبی با میزان کشش آهسته (رشته‌های عصبی که مسئول تحمل‌پذیری بوده و در بی‌اختیاری ادراری اورژانسی دخیل می‌باشند) را تحریک نمایند. شکل‌های موج الکتریکی بالاتر نیز رشته‌های عصبی با میزان کشش سریع‌تر (رشته‌های عصبی که مسئول ماهیچه‌های عمل‌کننده و کنترل‌کننده در هنگام بروز فشار ناگهانی بوده و در بی‌اختیاری ادراری استرسی دخیل می‌باشند) را تحریک می‌کنند.

تحریک الکتریکی ماهیچه (EMS)، درمانی برای بی‌اختیاری ادراری

دستگاه‌های EMS در محیط‌های درمانی جهت درمان بی‌اختیاری ادراری مورد استفاده قرار می‌گیرند. بی‌اختیاری ادراری به عنوان “شکایت از نشت غیر ارادی ادرار” تعریف می‌شود. این شرایط در هر دو جنس زن و مرد مشاهده می‌شود اما در میان زنان بسیار شایع‌تر است. بی‌اختیاری ادراری در مردان اغلب نتیجه‌ی بزرگ شدن پروستات یا رادیوتراپی در سرطان پروستات می‌باشد؛ اما بی‌اختیاری ادراری در زنان معمولا به ناهنجاری ماهیچه کف لگن مربوط می‌گردد که این ناهنجاری معمولا در طول بارداری، بعد از زایمان و در طول پروسه‌ی یائسگی افزایش می‌یابد. در نتیجه می‌توان گفت که بروز این مشکل در زنان اجتناب‌ناپذیر است. بسیاری از زنان با این مشکل به دنبال درمان آن نیستند چرا که تمایلی به صحبت کردن در مورد نشت ادرار خود با پزشک ندارند.

دو نوع اصلی بی‌اختیاری ادراری به بی‌اختیاری اداری استرسی و اورژانسی مربوط می‌شوند. بی‌اختیاری ادراری استرسی به عنوان “شکایت از نشت ادرار غیر ارادی” در نتیجه‌ی انجام یک کار با اعمال فشار زیاد یا هنگام عطسه و سرفه تعریف می‌شود. این شرایطی است که در نتیجه‌ی ضعیف شدن ماهیچه‌هایی که کنترل‌کننده‌ی تخلیه‌ی ادرار از مثانه می‌باشند به وجود می‌آید و بنابراین زمانی که ماهیچه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند مقداری از ادرار بیرون می‌ریزد. این نوع بی‌اختیاری ادراری رایج‌ترین نوع می‌باشد.

بی‌اختیاری ادراری اورژانسی به عنوان  شکایت از نشت غیر ارادی ادرار هنگام نیاز فوری به تخلیه یا کمی پیش از آن تعریف می‌شود و با رژیم غذایی بد و ضعف کنترل ماهیچه‌ها تشدید می‌شود. به‌عنوان مثال مشخص شده که کافئین در این زمینه تاثیرگذار بوده و باعث می‌شود علائم فعالیت بیش از حد مثانه افزایش یابند.

سازمان ملی سلامت برای زنانی که بی‌اختیاری ادراری دارند و نمی‌توانند بدون کمک، انقباض موثری در ماهیچه‌های کف لگن خود ایجاد نمایند یک دوره‌ی سه ماهه انجام تمرینات ماهیچه کف لگن را به عنوان درمان اولیه توصیه می‌کند. اما بیش از 30% زنان قادر به ایجاد انقباض موثر در ماهیچه‌های لگن خود نمی‌باشند و این به این معنی است که آن‌ها برای توانمندسازی در قدرت و عملکرد ماهیچه‌های کف لگن خود به کمک بیش‌تری احتیاج دارند.

دستگاه‌های تحریک الکتریکی (EMS) نسبت به روش‌های جراحی، روش درمانی کم‌ خطرتر و ملایم‌تری به‌شمار می‌روند.

هم‌چنین تحریک الکتریکی کف لگن از داخل واژن یک روش درمانی موثر و ایمن است که در بی‌اختیاری ادراری استرسی کاربرد دارد طوری که میزان رضایت بیماران پس از درمان بیش از 50% گزارش شده است.

سودمندی EMS

مداخلات صورت گرفته جهت مدیریت بی‌اختیاری ادراری به این شرح می‎‌باشند: تمرین دادن ماهیچه‌های کف لگن (PFMT)، دستگاه‌های بیوفیدبک، تحریک الکتریکی و جراحی.

نتایج حاصل از مطالعات نشان می‌دهند که واژن در ایجاد هماهنگی ماهیچه‌های کف لگن و درمان علائم بیش فعالی مثانه موثر می‌باشد.

دستگاه‌های تحریک الکتریکی کف لگن از داخل واژن به دلیل داشتن عوارض جانبی بسیار پایین و نیز تهاجمی نبودن این روش در مقایسه با روش‌های جراحی، شناخته شده هستند. در مطالعه‌ای بیش از 200 زن با تحریک ماهیچه‌های کف لگن مورد درمان قرار گرفتند تا بی‌اختیاری ادراری استرسی در آن‌ها بهبود یابد. میزان رضایت‌مندی کلی بیماران 83% می‌باشد که رضایت بیماران به میزان احتیاط، راحتی، سادگی و سرعت این روش مربوط می‌گردد.

در مطالعه‌ای که در مورد سودمندی بلند مدت این روش صورت گرفت مشخص گردید که نزدیک 90% بیماران بی‌اختیاری ادراری که با تحریک الکتریکی داخل واژن درمان شده بودند، کاملا از این روش رضایت داشتند. نزدیک 65% از آن‌ها 12 ماه بعد از درمان از این روش راضی بودند و بیش از 1 نفر از 3 نفر 96 ماه بعد از درمان هم‌چنان رضایت داشتند.

نتیجه‌گیری

مطالعات بالینی بسیاری گزارش کرده‌اند که تحریک الکتریکی (EMS) ماهیچه‌های کف لگن برای توانمندسازی، یک روش درمانی موثر و ایمن برای بی‌اختیاری ادراری به‌شمار می‌رود. با این وجود لازم است هنگام استفاده از دستگاه‌های تحریک الکتریکی به هنگام درمان، جوانب احتیاط در نظر گرفته شود.